18 
naamste bedoelingen des ontwerpers, vooral toen die door den 
dood aan de leiding ervan onttrokken werd, uit het oog moest 
worden verloren. Het louter materieele element drijft spoedig 
boven en verstikt al het andere. Yan de Fransehe natie te 
vergen dat ze het ver reikend plan van een zeer intellec- 
tueelen Duitscher volkomen zal begrijpen en ten uitvoer 
brengen, zou al zeer weinig kennis van het groote verschü 
in de nationale karakters dezer beide volken verraden. Intus- 
schen valt het niet te ontkennen dat, had Prins Albert het 
grootsche plan in Duitsohland ontworpen, wat denkelijk wel niet 
het geval zou zijn geweest, het öf in ’t geheel niet verwe- 
zenlijkt wäre geworden, öf, wat den omvang betreft, zonder 
twijfel zou mislukt zijn. 
Wij hebben straks reeds gezegd dat de Wereld-tentoonstel- 
lingen ongetwijfeld haar einde nabij waren, zoo er geenmiddel 
werd gevonden, om haar weer terug te brengen in de nchting 
waarin ze oorspronkelijk behoorden. Geen schitterende reclame, 
geen kermis of j aarmarkt op groote schaal, maar een tijdelijke 
leerschool moesten ze zijn, waar men een aanschouwelijk be- 
grip had van de ontwikkeling zoowel, en niet het minst, op 
intellectueel gebied, als op dat der nijverheid van de verschil- 
lende volken; een wereldboek moesten ze wezen, dat iedereen 
kon opslaan, die er belang in stelde omtrent het een of het 
ander op de hoogte te komen. 
Dit denkbeeid van den eersten ontwerper te vatten en op 
het zuiver intellectueele gedeelte ervan den klemtoon te leg- 
gen, kon men niet beter verwachten dan van zijn landgenooten,