19

nadat  die,  wat  niet  vergeten  mag  worden,  voor  de  uitvoering
op  een  zoo  grootsche  scliaal,  bij  de  Engelschen  en  de  Franschen
ter  sehool  waren  geweest;  immers  Oostenrijk  möge  in  staatkundig ­
  opzicht  niet  tot  het  Duitsche  Rijk  behooren,  de  Oostenrijkers
  zijn  toeh  Duitschers  in  ruimen  zin,  en  hebben,  behalve
  de  taal,  met  hun  Noordelijker  naburen  veel  karaktertrekken
  gemeen.
Dat  men  te  Weenen  van  dit  oorspronkelijk  beginsel  uitging,
  bleek  uit  verschillende  omstandigheden.  Niet  uitsluitend
een  Wereld-nijverheids-,  maar  een  Wereld-tentoonstelling
moest  ze  wezen,  waar  aan  de  intellectueele  ontwikkeling  der
volken  even  ruim  plaats  zou  worden  verleend,  als  aan  die  der
industrie.  Wie  hieraan  mocht  twijfelen,  leze  slechts  de  verdeeling
  der  groepen  16  tot  26,  waarin  wel  is  waar  ook  de
nijverheid  sterk  uitkomt,  maar  meer  bepaald  als  uiting  van
het  verstand  of,  beter  gezegd,  der  beschaving;  terwijl  tevens
aan  opvoeding,  onderwijs  en  kunst  ruime  gelegenheid  gegeven
werd  om  zieh  te  doen  gelden.  Dat  ook  het  krijgswezen  (16 e
groep)  hierin  is  opgenomen,  was  menigeen  een  doren  in  ’t
oog,  en  meer  nog  waren  het  die  kanonnen  en  andere  werktuigen,
  die  aan  dood  en  vei  nieling  deden  denken,  welke  op
de  tentoonstelling  zelf  een  schreeuwend  eontrast  vormden  met
die  voortbrengselen  van  nijverheid  en  kunst,  wier  uitvinding
en  verbetering  met  rust.  en  vrede  ten  nauwste  samenhangt.
De  oorlog  heeft  echter,  vooral  in  den  laatsten  tijd,  onderscheidene
  belangrijke  takken  van  nijverheid  in  ’t  leven  geroepen  of
zieh  sterk  doen  ontwikkelen,  die  hier  niet  mochten  voorbijge-