20

zien  worden;  terwijl  aan  den  anderen  kant,  ook  op  dit  gebied,
aan  gezondheidsregeling,  militaire  opvoeding,  onderwijs  en  bescbaving
  veel  opmerkzaamheid  werd  geschonken.
De  vijftien  eerste  artikelen  van  het  programma  daarentegen
waren  van  zuiver  industrieelen  aard.  —
Intusschen  ligt  er  tusschen  iets  voor  te  nemen  en  het,  streng
naar  ’t  beraamde  plan,  uit  te  voeren,  een  groote  afstand,  op
welken  dit  plan  nog  aanzienlijke  wijzigingen  kan  ondergaan,
temeer  wanneer  men  bij  die  uitvoering  voor  een  goed  deel  van
zoovele  en  zulke  heterogene  elementen  afhankelijk  is.
Dat  dit  schoone  doel  dan  ook  te  Weenen  niet  in  alle  opzichten
bereikt  is,  moet  zeker  grootendeels  hieraan  worden  toegeschreven,
  dat  het  door  vele  natien  niet  goed  begrepen  werd,  en  reeds
vöör  de  opening  hield  men  zieh  overtuigd  dat  de  tentoonstelling,
  behoudens  zeer  günstige  uitzonderingen  in  enkele  opzichten, ­
  over  ’talgemeen  weder  het  karakter  har  er  voorgangsters
  zou  dragen.  De  meesten  toch  zagen  er  niets  anders  in,
of  wilden  er  niets  anders  in  zien,  dan  een  wereldmarkt,
hoofdzakelijk,  zoo  niet  alleen,  bestemd  om  te  koopen  en  te
verkoopen,  om  nieuwe  relatien  in  andere  landen  te  openen,  en
daardoor  aan  handel  en  nijverheid  een  krachtigen  stoot  te  geven  ;
zonder  twijfel  een  zeer  goed  doel,  maar  om  ’t  welk  men  toch  het
andere,  meer  edele  en  ’t  welk  eigenlijk  aan  de  ontwikkeling  der
nijverheid  ten  grondslag  ligt,  niet  over  ’t  hoofd  behoefde  te  zien.
Yoor  een  ander  deel  echter  lag  de  schuld  bij  de  Generale
Directie  zelf,  die,  ’t  is  waar,  ten  deele  maar  toch  niet  geheel
  door  den  nood  gedrongen,  verdeelde  en  versnipperde,